Νοημοσύνη, χαρακτηριστικά προικισμένων παιδιών-μαθητών και προβλήματα στη διάγνωση

Δέκα χαρακτηριστικά και συµπεριφορές που µπορεί να εµποδίσουν τη διάγνωση της χαρισµατικότητας ενός παιδιού

• Βαριούνται πολύ εύκολα τη ρουτίνα της τάξης. Μερικοί µπορεί να το εκφράσουν µεγαλόφωνα. Κάποιοι άλλοι µπορεί να κλειστούν στον εαυτό τους και να µη µιλούν.

• Μπορεί να εργάζονται εντατικά σε ένα µάθηµα και να παραµελούν τις εργασίες και τη µελέτη σε κάποια άλλα.

• Μπορεί να χρησιµοποιήσουν το ανεπτυγµένο τους λεξιλόγιο για να «κοροϊδέψουν» αυτούς που δεν έχουν αναπτυχθεί τόσο πολύ λεκτικά.genius-child-image-healthylivingcare

• Μπορεί να παθιαστούν τόσο πολύ µε τη συζήτηση ενός θέµατος που τους ενδιαφέρει, ώστε να µονοπωλήσουν τη συζήτηση ή να αρχίσουν το «κήρυγµα» ακόµα και στο δάσκαλο.

• Μπορεί να ενθουσιαστούν µε ένα συγκεκριµένο θέµα, αλλά όταν ικανοποιηθεί το αρχικό τους ενδιαφέρον αρνούνται να κάνουν την επιπλέον δουλειά που σχετίζεται µε το θέµα. Ο βαθµός προσκόλλησής τους στα µαθήµατα είναι µικρός.

• Μπορεί να αρνούνται ή να δυσανασχετούν όταν πρέπει να συνεργαστούν µε άλλους που δεν έχουν τόσο ανεπτυγµένες ικανότητες και µπορεί να εκφράσουν τη διαφωνία τους µε λέξεις ή µε ενδείξεις.

• Μπορεί να κατέχουν πολλές γνώσεις γύρω από πολλά θέµατα και ενδέχεται να διορθώνουν τους ενηλίκους (και τους συνοµηλίκους τους) θεωρώντας ότι τους δίνουν λανθασµένες ή ηµιτελείς πληροφορίες.

• Μπορεί να χρησιµοποιήσουν την ανεπτυγµένη αίσθηση του χιούµορ και της πονηριάς τους για να εκφοβίσουν, να χρησιµοποιήσουν ή να ντροπιάσουν τους άλλους.

• Μπορεί να είναι σίγουροι και παθιασµένοι µε τις απόψεις τους σχετικά µε συγκεκριµένα πολιτικά, κοινωνικά ή ηθικά ζητήµατα και να εκφράζουν τις απόψεις τους ανοιχτά αποµακρύνοντας τους εαυτούς τους από τους συµµαθητές τους, που δε συµµερίζονται (ή δεν ενδιαφέρονται) για αυτά τα θέµατα.

• Μπορεί να προτιµούν να δουλεύουν αυτόνοµα και να αντιπαθούν κάθε ενήλικο που θέλει να τους «βάλει σε µια σειρά» ακολουθώντας µια διαδικασία µε την οποία διαφωνούν.

Ορισµένες από αυτές τις αρνητικές συµπεριφορές µπορεί να οφείλονται στο ότι τα χαρισµατικά και ταλαντούχα αυτά παιδιά έχουν συναισθηµατικές ή πνευµατικές ανάγκες που δεν καλύπτονται στο σπίτι ή το σχολείο. Παρότι η αλαζονική συµπεριφορά δεν πρέπει να γίνει ανεκτή και η ακαδηµαϊκή αδιαφορία δεν πρέπει να αγνοηθεί, είναι καλό οι εκπαιδευτικοί να γνωρίζουν ότι πηγή αυτών των προβληµάτων µπορεί να είναι η απογοήτευση και όχι κάποια συναισθηµατική διαταραχή.

* Κατάλογος µαθησιακών και συµπεριφοριστικών χαρακτηριστικών των χαρισµατικών και ταλαντούχων παιδιών

mensa Ως προς τη µάθηση:

• µαθαίνει γρήγορα, αντιλαµβάνεται εύκολα προχωρηµένα θέµατα

• δείχνει διορατικότητα και φαντασία για τις σχέσεις αιτίου-αποτελέσµατος

• επιµένει στην ολοκλήρωση καθηκόντων

• αντιλαµβάνεται το πρόβληµα εύκολα και παίρνει πρωτοβουλία

• µαθαίνει τις βασικές δεξιότητες γρήγορα και µε λίγη εξάσκηση

• δείχνει απροθυµία να εξασκήσει δεξιότητες που έχει ήδη κατακτήσει, θεωρώντας την εξάσκηση µάταιη

• ακολουθεί εύκολα σύνθετες οδηγίες

• δοµεί και χειρίζεται υψηλού επιπέδου αφηρηµένες έννοιες

• µπορεί να ασχοληθεί µε περισσότερες από µία ιδέες τη φορά

• διαθέτει ισχυρές δεξιότητες κριτικής ανάπτυξης και κάνει αυτοκριτική

• έχει εκπληκτική αντίληψη και έντονη διορατικότητα

• είναι παρατηρητής σε εγρήγορση, παρατηρεί τη λεπτοµέρεια και αντιλαµβάνεται γρήγορα τις οµοιότητες και διαφορές

• δείχνει φυσική και πνευµατική ανησυχία, είναι σπάνια παθητικός µαθητής, όταν του δοθεί ενθάρρυνση

• έχει αξιοθαύµαστες γενικές (ή ειδικές) γνώσεις σε µία ή περισσότερες περιοχές

• έχει εκτεταµένες γενικές γνώσεις (συχνά ξέρει περισσότερα από το δάσκαλο) και βρίσκει την τάξη επιφανειακή

• διερευνά ποικίλα και ειδικά ενδιαφέροντα, συχνά σε µεγάλο βάθος

• µαθαίνει και θυµάται πληροφορίες γρήγορα, φαίνεται ότι δε χρειάζεται επανάληψη και δεν αντέχει την επανάληψη

• µαθαίνει να διαβάζει γρήγορα, θυµάται αυτό που διαβάζει µε λεπτοµέρεια

• έχει προχωρηµένη κατανόηση και χρήση της γλώσσας, αλλά µερικές φορές διστάζει όταν η σωστή λέξη χρησιµοποιείται περιστασιακά

• δίνει πολύ µεγάλη σηµασία σε µια ιστορία ή ένα έργο και συνεχίζει την ιστορία

• δείχνει πλούσια φαντασία στην καθηµερινή γλώσσα και σε καταιγισµό ιδεών

• µπορεί να κάνει ασυνήθιστες (ακόµα και αµήχανες) ερωτήσεις ή να κάνει ασυνήθιστες παρατηρήσεις σε συζητήσεις µέσα στην τάξη

• κάνει προκλητικές, «ψαγµένες» ερωτήσεις που δεν µοιάζουν µε τις ερωτήσεις άλλων µαθητών της ίδιας ηλικίας

• έχει ιδιαίτερη περιέργεια και θέλει συνέχεια να ξέρει τους λόγους

• του αρέσουν τα πνευµατικά παιγνίδια, έχει φαντασία, είναι γρήγορος στις συνδέσεις εκ πρώτης όψεως µη οµοειδών πραγµάτων, εννοιών κ.λ.π.

• συχνά έχει ασυνήθιστες, παρά τυπικές σχέσεις

• µπορεί να παράγει πρωτότυπη και µε φαντασία εργασία, αν και στερείται σε τεχνική ακρίβεια (π.χ. προβληµατική οµιλία και γράψιµο)

• θέλει να αναλύει θέµατα σε µεγαλύτερο βάθος

• η πνευµατική του ταχύτητα είναι µεγαλύτερη από την ικανότητα του στο γράψιµο, για αυτό είναι συχνά απρόθυµος να γράφει σε µάκρος

• προτιµά να µιλάει παρά να γράφει και µιλάει µε ταχύτητα, και ευφράδεια

genius-child Ως προς τη συµπεριφορά

• θέτει πολύ υψηλούς προσωπικούς στόχους και µπορεί να είναι τελειοµανής

• κυνηγά την επιτυχία και διστάζει να επιχειρήσει κάτι στο οποίο µπορεί να αποτύχει

• έχει αίσθηση του χιούµορ και του αρέσουν τα λογοπαίγνια

• µπορεί να υστερεί σε σχέση µε τους συνοµηλίκους του σε δεξιότητες λεπτής και αδρής κινητικότητας, και ως εκ τούτου να αποθαρρύνεται

• µπορεί να έχει µια αρνητική αντίληψη για τον εαυτό του και να υποφέρει από µειωµέ-

νη κοινωνική αποδοχή από τους συνοµηλίκους του

• αφαιρείται και φαίνεται χαµένος σε άλλον κόσµο

• ακούει ένα µόνο µέρος της εξήγησης και φαίνεται να έχει µερικές φορές έλλειψη συγκέντρωσης, αλλά όταν τον ρωτούν, συνήθως γνωρίζει την απάντηση

• προτιµά συχνά τη συντροφιά των µεγαλύτερων µαθητών και των ενηλίκων

• όταν βρίσκει ενδιαφέρον, απορροφάται για µεγάλες περιόδους

• εµµένει στις δικές του πεποιθήσεις

• δείχνει ευαισθησία και αντιδρά έντονα σε θέµατα που του προκαλούν άγχος ή αδικία

• δείχνει ευαισθησία, κατανόηση και συµπάθεια στους άλλους και αναλαµβάνει ηγετικό ρόλο

• δείχνει ασυνήθιστο ενδιαφέρον σε προβλήµατα ενηλίκων, όπως σηµαντικά σύγχρονα θέµατα (εθνική ή παγκόσµια εξέλιξη, δικαιοσύνη, το σύµπαν κ.λ.π.)

Επειδή η τελειοµανία είναι ένα συνηθισµένο χαρακτηριστικό των χαρισµατικών και ταλαντούχων παιδιών, αναφέρουµε ιδιαίτερα µερικές παραµέτρους της συµπεριφοράς τους.

Πώς λειτουργεί ο τελειοµανής:

• κρίνει υπερβολικά αυστηρά τον εαυτό του

• σπάνια αναθέτει δουλειά σε άλλους

• δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις

• θέλει πάντα να έχει τον έλεγχο

• αγωνίζεται σθεναρά

• έρχεται αργοπορηµένος γιατί είχε να κάνει µία ακόµη δουλειά

• κάνει επανάληψη πάντα την τελευταία στιγµή

• παρασύρεται από τις λεπτοµέρειες

• ποτέ δεν είναι ικανοποιηµένος από τη δουλειά του

• κρατά συνεχώς απασχοληµένο τον εαυτό του µε κάτι

• ασκεί συχνά κριτική στους άλλους

• αρνείται να ακούσει κριτική για τον εαυτό του

• δίνει µεγαλύτερη βαρύτητα στα αρνητικά παρά στα θετικά σχόλια

• ελέγχει τη δουλειά των άλλων

• αποκαλεί τον εαυτό του «ηλίθιο» όταν δεν κάνει κάτι άψογα

• χρονοτριβεί

Τι σκέφτεται ο τελειοµανής:

• «Εάν δε µπορώ να το κάνω τέλεια, ποιο το νόηµα; «

• «Πρέπει να είµαι τέλειος σε ό,τι κάνω.»

• «Πρέπει να είµαι πάντα µπροστά από τους άλλους.»

• «Κάθε λεπτοµέρεια της δουλειάς πρέπει να είναι τέλεια.»

• «Τα πράγµατα πρέπει να γίνονται σωστά από την πρώτη φορά.»

• «Υπάρχει µόνο ένας σωστός τρόπος για να κάνω τα πράγµατα.»

• «Είµαι ένας υπέροχος άνθρωπος όταν πετυχαίνω, είµαι απαίσιος όταν αποτυγχάνω.»

• «Ποτέ δεν είµαι αρκετά καλός.»

• «Είµαι βλάκας.»

• «∆ε µπορώ να κάνω τίποτα σωστά.»

• «Είµαι αντιπαθής.»

• «∆εν πρέπει να κάνω λάθος εδώ, γιατί οι άνθρωποι θα νοµίσουν ότι δεν είµαι πολύ (έ-

ξυπνος, καλός, ικανός). «

• «Όταν κάνω µία γκάφα, κάτι δεν πάει καλά µε εµένα.»

• «Οι άνθρωποι δεν πρέπει να µου ασκούν κριτική.»

• «Τα πάντα πρέπει να είναι άσπρο ή µαύρο. Το γκρι είναι σηµάδι µπερδεµένης σκέψης.»

Πώς νιώθει ο τελειοµανής:

• βαθιά ντροπιασµένος για τα λάθη που κάνει

• αηδιασµένος ή θυµωµένος µε τον εαυτό του όταν του ασκείται κριτική

• ανήσυχος όταν εκφράζει την άποψή του στους άλλους

• ανησυχεί εξαιρετικά για τις λεπτοµέρειες

• θυµωµένος εάν του διαταράξουν τη ρουτίνα

• νευρικός όταν τα πράγµατα τριγύρω του είναι ακατάστατα

• γεµάτος φόβο ή αγχωµένος τον περισσότερο καιρό

• βασανίζεται από εχθρότητα για τον εαυτό του

• φοβισµένος µήπως φανεί χαζός

• φοβισµένος µήπως φανεί ανάξιος

• φοβισµένος µήπως τον απορρίψουν

• ντροπιασµένος όταν νιώθει φόβο

• αποθαρρηµένος

• ένοχος µήπως απογοητεύσει τους άλλους

Πρώιµα χαρακτηριστικά και δεξιότητες χαρισµατικότητας

(τα χαρακτηριστικά αναφέρονται µε βάση την περιγραφή των γονιών για την ανάπτυξη των παιδιών τους τούς πρώτους 36 µήνες)

Χαρακτηριστικά

Χαρισµατικά παιδιά  – Μη χαρισµατικά παιδιά

µεγάλη ετοιµότητα 67% -42%

έντονη προσοχή 31% — 3%

εξαιρετική µνήµη 67% — 27%

ταχεία µάθηση 58% — 13%

προχωρηµένο λεξιλόγιο 87% — 34%

µεγάλη παρατηρητικότητα 64% — 34%

µεγάλη περιέργεια 58% — 40%

περισσότερους από έναν φανταστικούς συντρόφους στο παιχνίδι 50% — 9%

ζωηρή φαντασία 46% — 22%

πολύ µεγάλη δηµιουργικότητα 66% — 8%

∆εξιότητες

Χαρισµατικά  – Μη χαρισµατικά

αναγνωρίζουν γράµµατα στην ηλικία των 2 56% -33%

αναγνωρίζουν την πρώτη λέξη στην ηλικία των 2 31% — 15%

φωτογραφική ανάγνωση βιβλίων απλού επιπέδου στην ηλικία των 4 50% — 22%

προφέρουν νέες λέξεις στην ηλικία των 4 42% –  13%

φτιάχνουν ένα παζλ στην ηλικία των 3 81% — 49%

ενδιαφέρονται για το χρόνο στην ηλικία των 2 24% — 5%

λένε την ώρα στην ηλικία των 5 61% — 28%

µετράνε µέχρι το ∆έκα στην ηλικία των 3 52% — 24%

αντιλαµβάνονται τα Μαθηµατικά σε µεγάλο βαθµό 40% — 8%

Ενδιαφέροντα

Χαρισµατικά   – Μη χαρισµατικά

έντονο ενδιαφέρον για βιβλία 46% -10%

ενδιαφέρον για µαθηµατικά παιχνίδια 48% — 16%

ενδιαφέρον για παζλ 91% — 64%

ενδιαφέρον για κοµπιουτεράκια 36% — 13%

ενδιαφέρον για υπολογιστές (και όχι µόνο videogames) 90% — 47%

πολλά ταλέντα 16% — 3%

πολλά ενδιαφέροντα 74% — 50%

διάθεση να αφιερώνουν χρόνο στα ενδιαφέροντά τους 49% — 19%

Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και της κοινωνικότητας των χαρισµατικών και µη-χαρισµατικών παιδιών

Χαρισµατικά  – Μη χαρισµατικά

εκλεπτυσµένο χιούµορ 64% — 40%

έντονη αντίδραση στη frustration µαταίωση 51% — 24%

Τελειοµανής 56% — 21%

επιλέγει µεγαλύτερους για παρέα 31% — 12%

του αρέσει να παίζει µόνος του 37% — 10%

τον ενδιαφέρει η ηθική και η δικαιοσύνη 36% — 8%

είναι ώριµος για την ηλικία του 77% — 37%

έντονα ανταγωνιστικός 23% — 13%

µεγάλη ικανότητα για συντονισµό 36% — 16%

Αν το παιδί εµφανίζει πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά, τις δεξιότητες και τα ενδιαφέροντα που αναφέραµε παραπάνω, πρέπει να γίνει πρώιµη διάγνωση της χαρισµατικότητας. Λόγω της προχωρηµένης πνευµατικής τους ανάπτυξης τα χαρισµατικά παιδιά πρέπει να ασχολούνται από νωρίς µε παιχνίδια και δραστηριότητες που προορίζονται για µεγαλύτερα παιδιά και να δουλεύουν σε περιβάλλοντα που θα αναδείξουν τη µοναδικότητά τους. Αυτά τα παιδιά πρέπει να επικοινωνούν µε συνοµηλίκους που τους µοιάζουν.

Η χαρισµατικότητα δεν πρέπει ούτε να κρύβεται, γιατί αυτό οδηγεί σε ατροφία των ικανοτήτων τους, ούτε να επιδεικνύεται γιατί οδηγεί σε κοινωνικο-συναισθηµατικά προβλήµατα. Η πρώιµη διάγνωση και η καλλιέργεια της χαρισµατικότητας αυξάνει τις πιθανότητες ικανοποίησης και ευτυχίας του παιδιού στη µετέπειτα ζωή του.

Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,
http://www.pi-schools.gr/special_education/harismatika

Advertisements