Ελεύθερη σκέψη: Το επόμενο εξελικτικό στάδιο

Η ανθρώπινη σκέψη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως διττή. Από τη μία έχουμε τη συναισθηματική προσέγγιση και από την άλλη τη λογική κρίση. Ήρθε η ώρα να απελευθερωθούμε από τα αρχετυπικά ένστικτα και τις προγονικές παρορμήσεις. Η ανάπτυξη της ανθρωπότητας θα επέλθει εφόσον αρχίσουμε να αξιοποιούμε όλες τις δυνατότητες που προσφέρει η εγκεφαλική μας εξέλιξη.

brain

Είτε μιλάμε για συναίσθημα είτε για σκέψη αναφερόμαστε ουσιαστικά σε εγκεφαλικές λειτουργίες που εντοπίζονται σε διαφορετικές περιοχές του μυαλού μας και εκφράζονται μέσα από διαφορετικές διεργασίες, υποσυνείδητες και συνειδητές αντίστοιχα. Το συναίσθημα συνδέεται με την παρόρμηση, τις γρήγορες, αλλά και επιρρεπείς σε λάθη αποφάσεις, ενώ η σκέψη μειώνει τις πιθανότητες λάθους (δεν τις εξαλείφει φυσικά) αναλύοντας διεξοδικά τα δεδομένα. Θα λέγαμε πως ο εγκέφαλος λειτουργεί κάπως αντίστροφα. Ο υποφλοιικός εγκέφαλος εξετάζει τα πράγματα επιφανειακά και ο φλοιικός εγκέφαλος αναλύει σε βάθος τα δεδομένα. Συνέχεια

Advertisements

Επιστημονική γνώση και φιλοσοφία της επιστήμης.

H ανάπτυξη της επιστήμης είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του ανθρώπινου πολιτισμού.  Η επιστήμη μας παρέχει μια έγκυρη κατανόηση του κόσμου. Όμως η σημασία της δεν περιορίζεται στην παροχή έγκυρης γνώσης – κάτι που και από μόνο του θα ήταν πάρα πολύ σημαντικό. H κατανόηση του κόσμου μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε στη δημιουργική και χρήσιμη αλλαγή του. Έτσι, η γνώση μας για τον κόσμο γίνεται οδηγός για την επέμβαση μας στη φύση μέσω της τεχνολογίας. H επιστημονική γνώση συνδέεται λοιπόν με την πράξη.

last-supper-scientists

Στην εποχή μας η συσσώρευση γνώσεων ακολουθεί έναν τόσο ιλιγγιώδη ρυθμό, που δικαιολογημένα γεννιούνται αμφιβολίες για την ποιότητα αυτών των γνώσεων και τη σχέση τους με τον άνθρωπο. Πόσο και τι στ’ αλήθεια «προλαβαίνει να μάθει» κάθε γενιά; Πόσο χρήσιμες είναι αυτές οι γνώσεις; O κύριος όγκος της συσσωρευμένης γνώσης παράγεται αναμφισβήτητα από την επιστήμη. Γι’ αυτόν τον λόγο ο κριτικός έλεγχος της γνώσης, του τρόπου παραγωγής της και της εγκυρότητας της είναι κάτι πολύ σημαντικό. Συνέχεια

Η στρατηγική του δελφινιού απαιτεί να σκεφτόμαστε το πώς να σκεφτόμαστε.

Μέσα στην πορεία των αιώνων που ακολούθησε ο άνθρωπος συνυπήρξε με τα ζώα. Έναν αριθμό τους κατόρθωσε να τον εξημερώσει και να έχει έτσι πιο κοντά του ορισμένα είδη, ενώ τα υπόλοιπα τα κρατά σε απόσταση, γιατί εδώ και χιλιάδες χρόνια δεν έχει κάνει κάποια κίνηση να τα πλησιάσει με θετικό τρόπο. Απόδειξη γι’ αυτό είναι το γεγονός ότι στους τελευταίους αιώνες δεν έχει εξημερωθεί κανένα ζώο. Αντίθετα, όλα τα ζωικά είδη θεωρούνται απλά «πλουτοπαραγωγικές και τροφικές πηγές», κάτι που απομακρύνει ακόμη περισσότερο τον άνθρωπο από τους ζωικούς συντρόφους του.

delfini

Όμως, τα τελευταία χρόνια, η βάναυση μεταχείριση αυτών των συντρόφων του ανθρώπου έχει ξεσηκώσει μια θύελλα διαμαρτυριών από χιλιάδες ανθρώπους ευαισθητοποιημένους σε περιβαλλοντικά και οικολογικά προβλήματα κάθε είδους. Ετσι, ο άνθρωπος αναγκάστηκε «να θυμηθεί ξανά» αυτό το παραμελημένο βασίλειο της φύσης. Συνέχεια

Ο εφηβικός εγκέφαλος ωριμάζει μέσα από δοκιμές και σφάλματα, χάρη σε φαινομενικά παράλογες εμπειρίες

Αυθόρμητοι, αντισυμβατικοί, διαρκώς έτοιμοι να μπλέξουν στους πιο απίστευτους μπελάδες· με τέτοιους αρνητικούς χαρακτηρισμούς περιγράφουν συνήθως οι ενήλικοι την «ανώριμη» συμπεριφορά των εφήβων.ΕΦΗΒΟΙ-1

Πέρα όμως από αυτή την κοινότοπη γονεϊκή γκρίνια, η οποία επιβαρύνεται και ενισχύεται από απλοϊκές ηλικιακές προκαταλήψεις, θα άξιζε ίσως να αναρωτηθούμε με ποιον τρόπο οι πρόσφατες μελέτες των νεανικών εγκεφάλων επιχειρούν στις μέρες μας να διαφωτίσουν -και ενδεχομένως να «εξηγήσουν»- τη φαινομενικά επιπόλαιη, ανεύθυνη και ενοχλητικά αντισυμβατική συμπεριφορά των ατόμων που βρίσκονται στην εφηβική ηλικία. Συνέχεια

Πώς σκέφτονται τα «μεγάλα μυαλά»

 

einsteinΤι είναι αυτό που τους κάνει ξεχωριστούς

Οι ερωτήσεις «ξέρεις να παίζεις πιάνο;» και «παίζεις πιάνο;» μπορεί να φαίνονται ίδιες, όμως στην πραγματικότητα δεν είναι και μάλιστα, φανερώνουν κάτι για τον τρόπο που μαθαίνει κανείς.

«Είναι δύο πολύ διαφορετικές ερωτήσεις» εξηγεί η Shari Tishman από το Χάρβαρντ και η απάντηση στο πρώτο ερώτημα μπορεί να είναι «ναι», ενώ στο δεύτερο «όχι».

Αν αναρωτιέστε πώς μπορεί να ισχύει αυτό, όπως εξηγεί η ίδια, «η πρώτη ερώτηση αφορά την ικανότητα, ενώ η δεύτερη ρωτά σιωπηρά πολύ περισσότερα και, πέρα από την ικανότητα, ρωτά και για την κλίση του ατόμου» αναφέρει δημοσίευμα του Business Insider.Η ίδια διάκριση -μεταξύ ικανότητας και κλίσης- εκτείνεται και στην ψυχική μας ζωή, λέει η Tishman.

Για παράδειγμα, οι έρευνες γύρω από τη σκέψη δείχνουν, ότι οι άνθρωποι μπορούν να επικαλεστούν επιχειρήματα για τις δύο πλευρές ενός ζητήματος, όταν καθοδηγούνται μέσα από μια διαδικασία, κάτι που φανερώνει ότι έχουν την ικανότητα αυτή. Όμως οι άνθρωποι συνήθως δεν αξιολογούν και τις δύο πλευρές, καθώς δεν έχουν τη διάθεση να το κάνουν. Συνέχεια

Η έννοια της λογικής ενώνει μαθηματικά και φιλοσοφία

Εχοντας αμέτρητα πράγματα να «χωρίσουν», οι θεωρητικές και οι θετικές επιστήμες αποτελούν ξεχωριστή επιλογή κάθε μαθητή του λυκείου που έρχεται στην δύσκολη θέση να διαλέξει μεταξύ… δύο βασικών κλάδων της επιστήμης.

ΦΙΛΟΣ_ΜΑΘΗΜ1 Το ταλέντο στα μαθηματικά, ή η έφεση στα αρχαία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά που θα οδηγήσουν τους μαθητές στην επιλογή της κατεύθυνσης τους. Μια επιλογή που έρχεται να αποκλείσει σε τεράστιο βαθμό κάθε επαφή με την… θεωρητικά αντίθετη επιστήμη.

Γιατί όμως στηρίζουμε αυτό το ξεκάθαρο διαχωρισμό μεταξύ θετικών και θεωρητικών επιστημών;

Αδιαμφισβήτητα, μαθηματικά και φιλοσοφία είναι δυο διαφορετικές επιστήμες. Ειδικότερα στην εποχή μας, όπου κάθε επιστήμη εμβαθύνει όσο το δυνατόν παραπάνω στην εξειδίκευση, όπου κάθε σχολή έχει τη τάση να διαφοροποιείται από τις διπλανές της, η βαθιά και σημαντική σχέση που διατηρούσαν οι θεωρητικές και οι θετικές επιστήμες έχει αποδυναμωθεί εμφανώς. Συνέχεια